Yapay zeka ile etraf meseleleri çözülebilir mi?

featured
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Birçok alanda kullanılmaya başlanan yapay zeka bilhassa iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik üzere etraf hususlarında da kullanılmaya başlarken, bu teknolojinin harcadığı güç, soru işaretlerine neden oluyor.

ABD Etraf Müdafaa Ajansı (EPA) bilgilerine nazaran yapay zekanın arama motorlarına entegrasyonu ile daha fazla hesaplama ve model çalıştırma muhtaçlığı doğarken her bir aramada harcanan ünite güç bu nedenle 5 kat arttı.

YAPAY ZEKA EĞİTİMİNDE 502 TON KARBONDİOKSİT SALINDI

Massachusetts Amherst Üniversitesi akademisyenlerince yapılan araştırmaya nazaran yeni bir lisan modelini çalışırken bir yapay zeka modeli 320 ton karbondioksit salımına neden oluyor ve bu ölçünün 5 arabanın kullanım ömürleri boyunca saldıkları karbondioksite eş bedel olduğu hesaplanıyor. Araştırmada yapay zeka teknolojilerinden biri olan GPT-3’ün eğitiminde 1287 megavatsaat elektrik harcandığı ve bunun da 502 ton karbondioksit salımına sebep olduğu vurgulandı.

Yapay zeka ve etraf münasebeti hakkında soruları yanıtlayan İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Bilgisayar ve Bilişim Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Kısım Lideri ve Milletlerarası Tarım Bilişimi Birliği (Agromatics Society) Lider Yardımcısı Prof. Dr. Berk Üstündağ, yapay zekanın etraf teknolojilerine değerli katkılar sunabileceğini, karbon ayak izinin düşürülmesine ve su kaynaklarının verimli kullanımına imkan sağlayabileceğini söyledi.

‘YAPAY ZEKANIN SÜRATLE GELİŞMESİ DÜŞÜK KARBON AYAK İZİ ALTERNATİFLERİNİ DESTEKLEYECEK’

Yapay zekanın arıtma teknolojileri ve hava kalitesi üzere hususlarda noktasal ölçümlere imkan sağladığını bildiren Üstündağ, dijitalleşmenin giderek yeni kuşak yapay zekaya evrileceğini ve Türkiye’nin bunu kullanarak ulusal ve memleketler arası toplam karbon salımını kıymetli ölçüde azaltabileceğini lisana getirdi.

Üstündağ, “Yapay zekanın kuantum düzeyindeki olayları inceleme ve iddia yeteneği, füzyon gücü dahil olmak üzere, daha düşük karbon ayak izi olan alternatif güç sistemleri geliştirmemizi hızlandıracak. Münasebetiyle nükleer atığı ve radyoaktif kirliliği olmayan yeni nükleer güç formülleri önümüzdeki 10 ila 20 yılda yaygınlaşmaya başlayacak. Bunu yapanlar içerisinde bilhassa yapay zekaya dayalı teknolojileri kullananlar önde olacaklar.” değerlendirmesinde bulundu.

Tarımda ve endüstride yapay zekanın ehemmiyetine değinen Üstündağ, şunları kaydetti:

“Yapay zekayı kullanarak ben parsel bazında da su reçetesini fenolojik evreye (bitkilerin gelişme safhalarına) ayrıştırarak yapabilirim lakin bir çiftçi tek tek hepsini gözleyerek yapamaz. Demek ki benim bunu servisleştirmeye gereksinimim var. Yapay zekayı kullandığım vakit gereğince dijitalleşme sağlarsam yüzde 30’a yakın, daha çok tasarruf sağlayabiliyorum. Havza bazında, planda, toplamda yüzde 25 daha ekonomik üretim yapabiliyorum ve daha kıymetlisi torunlarımın suyunu çalmıyorum, ekolojik olarak daha uyumlu bir sistem oluşturuyorum ve bunu ileriye gerçek götürebiliyorum.”

“20 soruluk çalışmanın su ayak izi 500-700 milimetre”

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İnşaat Fakültesi Etraf Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi ve Sürdürülebilirlik Ofisi Koordinatörü Doç. Dr. Börte Köse Memnun, yapay zeka altyapısının yalnızca elektrik değil tıpkı vakitte su tüketimine de neden olduğunu, direkt soğutma için yahut dolaylı olarak elektrik üretimi için harcanan suyun sanal ya da gömülü su olarak isimlendirildiğini belirtti.

En çok kullanılan yapay zeka teknolojilerinden ChatGPT’nin yıllık 8,4 ton karbondioksit salımına neden olduğunu aktaran Keyifli, yapay zekanın su ayak izi hakkında ise şu bilgileri paylaştı:

“20 soruluk bir ChatGPT çalışmasında asgarî yarım litre, 500-700 mililitre civarında, orta uzunluk bir su şişesi kadar su sarfiyatı oluyor. Bu kullanıcı manasında bakınca hesaplanan ölçü. Asıl ChatGPT’nin modelleri eğitme, lisanları öğretme ve geliştirme süreçlerinde üreticilerin hissesinin yıllık 700 bin litre su sarfiyatı olduğu söyleniyor. Olağan kullanıcının ayak izi var ancak bunların geliştirilme sürecindeki ayak izinin azaltılması gerekiyor. Bununla ilgili de nitekim farkındalıklar var, üreticiler stratejiler geliştirmeye başladılar.”

ChatGPT’deki kolay bir talebin dahi bir arama motoru aramasından 100 kat daha fazla ayak izine neden olduğunu vurgulayan Memnun, bölümlerden kaynaklanan karbon salımında yapay zekanın şimdi ön sıralarda yer almadığına lakin 2030’da Avrupa’da yapay zeka uygulamalarının kullandığı altyapıların, güç sarfiyatını yüzde 30 artırmasının beklendiğine dikkati çekti.

Modellerin çalışmasında ve yapay zeka lisanlarının eğitiminde ortaya çıkan ısının tesirini azaltmak için kullanılan soğutucu sistemlerinin önemli güç sarfiyatına neden olduğuna işaret eden Keyifli, yapay zekanın güç tüketiminin yüzde 40’ının soğutma sistemlerinde harcandığından bahsetti.

Mutlu, yapay zekanın üretimi ve kullanımı esnasında harcanan gücün etraf kirliliğine neden olmaması için alternatif güç kaynaklarından faydalanılması gerektiğinin altını çizerek, “Aslında yeşil, pak ve yenilenebilir güçle bu bilişim teknolojilerinin sarfiyatlarını karşıladığımızda hem karbon ayak izi hem de direkt su ayak izi azalıyor.” diye konuştu.

“Biyoçeşitlilikte yapay zekayı kullanabiliriz”

Yapay zekanın iklim senaryoları ve modelleme çalışmalarına dahil edilmesiyle iklim modellerinin gerçeğe çok daha yakın olabileceği iddiasında bulunan Keyifli, bu teknolojinin etrafa sağlayabileceği başka yararları şöyle özetledi:

“Akıllı kent ve trafik uygulamalarında, rota belirlemede tahminen trafiği, şeritleri denetim etmede yapay zekayı kullandığımızda otonom araçların yayılmasıyla direkt karbon salımlarını azaltacağız. Ondan sonra sürdürülebilir tarımda, akıllı sulama, gübreleme, pestisit, herbisit ve biyosit kullanımlarında bize data toplamada ve karar almada yardımcı olacak. Biyoçeşitlilik de çok kıymetli ve direkt tahminen yapay zekayla çok bağdaştırmadığımız bir mevzu fakat hem canlı cinslerinin hem orman ve peyzaj eserlerinin bilgilerinin bizim için kayda alınması, takip edilmesi ve bazen belirli kararlar verilmesi lazım. Bunları söylerse biyoçeşitlilikle ilgili hareketlerimizde de biz yapay zekayı kullanabiliriz. Çeşitlerin azalmasını ve bazen yok olmasını engelleyebiliriz, ormansızlaşma konusunda çabucak aksiyonlara geçebiliriz.”

Yapay zeka ile etraf meseleleri çözülebilir mi?

Giriş Yap

Budun ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!